یاد استاد مطالبی که استاد پژمانیان تاکید داشتند باب ششم ذر عبرت گرفتن(از منهج سوم) منهج سوم الباب ُ السّادس فِی الاِعتبارباب ششم درعبرت گرفتنترجمۀ اصل فرمان _فرمود حضرت صادق براوباد سلام: فرمود حضرت پیغمبر خدا:«عبرت گیرنده دردنیا،عیش او درآن،مثل عیش خوابنده است که می بیند آن را ودست نمی زند آن را». وزایل میادامه مطلب

یاد استاد مطالبی که استاد پژمانیان تاکید داشتند باب مواخاة(برادری)باب هفتم از منهج سوم البابُ السّابِع فِی المُؤاخاة ترجمه اصل فرمان –فرموده حضرت صادق ص:سه جیز است که درهر زمان عزیزوکمیایَند؛وآن،برادری است در راه خدا،وعیالی است صالح اُلفت گیرنده که بی نیاز کنداورا دردین خداوند عزیزوبزرگ،اولاد رشید؛وکسی که یافت این سه تا را،پس به تحقیق دریافته خیردوجهان را ونصیب کاملترازدنیا وآخرت. و بترس ازبرادری که اراده کند تو را برای طمعی یا خوفی یا میلی یا مالی یا خوردن یا نوشیدن ،وبجو برادری با ادامه مطلب

یاد استاد مطالبی که استاد پژمانیان تاکید داشتند در بیان حق وباطل۰باب هشتم از منهج سوم البابُ الثّامِن فِی بَیانِ الحَقّ وًالباطِلباب هشتم دربیان حقّ وباطلترجمۀ اصل فرمان-یعنی فرمود حضرت امام صادق ص: بترس ازخدا،ومی باش هرکجا خواهی واز هر قوم که خواهی؛پس خلافی نیست برای احدی در تقوی. وتقوی،محبوب است نزد جمیع طائفه، ودر آن است جمع شدن هرخیر و رشد،واوست میزان هرعلم وحکمت وبنای همۀ طاعت مقبوله. و پرهیزکاری،چیزی است که شکافته می شودازچشمۀ شناسائی حقّ تعالی؛محتاج میشود برآن هرقِسم از علم واادامه مطلب

یاد استاد مطالبی که استاد پژمانیان تاکید داشتند در معرفت انبیاء (منهج سوم باب  نهم 9) البابُ التّاسِع فِی مَعرفةِ الاَنبیاءباب نهم درشناسائی انبیاءترجمه اصل فرمان _یعنی فرمود حضرت صادق ص: بدرستی که خدای عزّوجلّ،قدرت داد برپیغمبران خود،ازخزانه های لطف وکرم خود و رحمتش،وآموخت آنها را ازعلوم پنهان خود،و سوا کردآنها را ازهمۀ مردم برای خود؛پس مانند نمی شود برحالات واخلاق ایشان، اَحَدی از مردمان،تماماً؛زیرا که گردانید ایشان را وسیله های دیگرمردمان به سوی خود،و گردانید دوستی وطاعت ایشان را ادامه مطلب

یاد استاد مطالبی که استاد پژمانیان تاکید داشتند باب دهم  در  وصیت( منهج سوم باب دهم10) البابُ العاشِر فِی الوَصیّة باب دهم در وصیّت ترجمه اصل فرمان امام صادق ص - فرمود حضرت صادق ص:بهترین وصیّت ها ولازم ترین آن،اینکه فراموش نکنی پروردگار خود را،واینکه یاد کنی او راهمیشه و نافرمانی نکنی وعبادت کنی او را، نشسته وایستاده.وفریفته مشو به نعمت او و شکر نما براو پیوسته ،وبیرون مشو اززیر پرده های رحمت وعظمت وجلال او تا گمراه شوی و واقع گردی درمیدان هلاکت. واگر برسد برتو بلا وشدتّی و بسوزاند تادامه مطلب

منهج سوم البابُ الخامِس فِی الرّاحَةباب پنجم در راحتترجمۀ اصل فرمان:فرموده حضرت صادق ص -:راحتی نیست مرمؤمن را – درحقیقت جزدرنزد ملاقات خداوند؛وغیرازآن،پس درچهارچیزاست:سکوتی که بشناسی به سبب آن،حال دل خود را وحال نَفس خود را درآنچه واقع شود میان تو ومیان پروردگارت،وخلوتی که نجات یابی به سبب آن،ازآفات زمان درظاهر وباطن،وگرسنگیی که بمیراند شهوت ها را و وسوسه را،وبیداریی که روشن کنی به سبب آن،دل خود را وصاف کنی طبیعت خود را وپاک کنی روح خود را. فرمود حضرت پیغمبر ص :«کسی که صبح کند درمحلّ خود،آسوده با بدن سالم ونزداوباشد غذای روزش،پس گویا اختیارداده شده برای او دنیا،همگی».وگفت وَهَب بن مُنَبّه: درکتاب های اوّلین،نوشته شده: «ای قناعت،عزّت وبی نیازی با توست،نجات یافته کسی که نجات یافته با تو».وگفت ابودردا:«چیزی که قسمت کرده خدا برای من،فوت نمی شود ازمن اگر چه باشد در پَربادی». وگفته ابوذَر-ره -«دریده شود پردۀ کسی که (اعتماد) نمی کند برپروردگارش اگرچه باشد زندانی درمیان سنگهای سخت». پس نیست کسی زیانکارتر وپَست وپایین ترازکسی که تصدیق پروردگارش نمی کند درآنچه ضامن شده مَر او را وکـَفیل به آن شده پیش ازآفریدنش؛ وآن کس با آن همه،(اعتماد)می کند برقوّت خودوتدبیر وسعی وجَهد خود،وتجاوزکند ازحدود پروردگارخود به سبب اسبابی که بی نیاز کرده(اورا)خداوند ازآنها.تفسیر باب راحت بقلم زنده یاد غلام حسین پژمانیان-رحمت الله قال رسول الله: (دنیا سجن المؤمن وجنّت کافر)این جهان زندان ودرزندان بجز آزارنیست. دردنیا فکر راحت، روح سالم ،عقل سالم، فقط دراجراء فرمان الهی و ارائِه نبّی اکرم ص طریقۀ مقام ولایت ص وعرفان رضائی ص وتوجهات خواصّه حضرت قائم المهدی ص قائد اعظم روحی فدا می باشد مخصوصاً راحتی درمشاهدات انادامه مطلب

بابُ الرّابع فِی الصَّمتباب چهارم درسکوت:ترجمه فارسی اصل فرمان: فرمود حضرت صادق علیه السّلام که:سکوت لباس تحقیق کنندگان است به حقیقت های آنچه پیشی گرفته درازل وخشک شده قلم برآن؛وآن است،کلیدهرراحتی ازدنیا وآخرت ودرآن است رضای خدا، و سَبُکی حساب ،وپاس گناهان وخطاها. بتحقیق گردانیده خدا اوراپرده برنادان وزینت برای دانا، وبا اوست کناره شدن ازهوی وریاضت نفس،وشیرینی عبادت،وزوال سختی دل،وپاکدامنی ومروّت،وسبب زیرکی.پس ببند درِزبان خود را ازآنچه برای تو چاره هست درآن؛خصوصاً وقتی که پیدا نکردی اهلی را برای سخن ویاری کننده درگفتگو برای خدا ودرخدا.وبود ربیع پسر خَثَیم - می نهاد کاغذی درپیش روی خود، پس می نوشت هرچه حرف می زد،پس حساب می کرد با نَفس خود دروقت شام،آنچه را که برخیر او وضرراوست ومی گفت:آه آه نجات یافت ساکت شوندگان،به یقین.وبود بعضی اصحاب حضرت رسول ص خدا که می گذاشت سنگ ریزه ها در دهانش؛ پس هرگاه می خواست که سخن گوید به آنچه می دانست که برای خدا ودرخدا وبرای رضای خدا،پس بیرون می آورد آنها را از دهانش. وبسیاری از صحابه،نَفَس می کشیدند مثل نَفس کشیدن غریق، وحرف می زدند مثل بیماران. وسبب هلاک مردم ونجات ایشان،حرف زدن وسکوت است. پس خوشا حال کسی که روزی شده اورا شناختن عیب سخن وصواب آن را،ودانسته سکوت ومنافع آن را که آن از صفت های پیغمبران وشیوۀ برگُزیدگان است. وکسی که دانست قدرکلام را،بهترین صحبت او سکوت است؛وکسی که دانست لطیفه های سکوت را وامین کرد اورا برخزینه های خود،باشد کلام وسکوت او ،همگی عبادت؛ونداند این عبادت او را جز پادشاه جبّار.تفسیر باب سکوت بقلم استادغلامحسین پژمانیان ،درجاتش عالی ومتعالی بادقال الله تبارک وتعالی: (ومن الناس من یعبدوالله علی حرف)گفت پیغمبر که کم جُنبانادامه مطلب

البابُ الثّانی فِی العُزَلة باب دوم درعزلت-ترجمۀ اجمالیه اصل فرمان-فرمود حضرت صادق ص که براو باد سلام:صاحب عُزلت قبول حِصار کننده است درمیان حصارالهی،ونگاه داشته خود را بانگاهداری او. پس خوشا حال آن که فرد شده به سبب آن درپنهان وآشکار؛وآن محتاج است بردَه صفت:دانستن حقّ وباطل،ودوست داشتن فقر،واختیار شدّت و زهد، و غنیمت شمردن خلوت،و نظر دراَواخِر،ودیدن تقصیر خود درعبادت باصَرف زحمت و سعی،وترک خودپسندی، و بسیاری ذکر بدون غفلت-زیرا که غفلت،آلت صید شیطان است و اصل هربلاست و سبب هر حجاب،وخالی کردن خَانه ازآنچه احتیاج نیست به سوی آن درآن وقت. گفت حضرت عیسی ص پسر مریم:پنهان کن زبانت را برای تعمیر دل(خانه قلب) خود وبرای وسعت خانۀ خود. بترس از ریاء وزیادتی های معاش خود،شرم دار از خدای خود، و گریه کن برخطاهای خود،وبگریز ا زمردم مثل گُریختن تو از شیر وافعی؛بدرستی که ایشان بودند دوا،پس گردانیده اند درد امروز،،پس ملاقات کن به خدا هروقت که خواستی. گفت ربیع پسرخُثیم: اگرتوانی بربودن خود امروز در جائیکه نشناشی ونشناسند تورا،پس بکن.پس درعزلت است نگاهداری اعضاءِ خود،و فراغت دل،و سلامتی زندگانی،و شکستن سِلاح شیطان، ودورشدن ازهربدی،و راحت دل؛و نبوده هیچ پیغمبری ونه وصیّی مگر که اختیار کرده عُزلت را در زمان خود؛یا درابتداءِ عمرخود یا درآخر آن.تفسیر باب عزلت بقلم زنده یاد استادغلامحسین پژمانیان رحمت الله قال الله تبارک وتعالی(لایَتّخِذِالمُؤمِنِونَ الکافِرِینَ اُولِیاءَ مِن دُونِ المُؤمِنینَ سوره آل عمران3/ 27 ) فرمود حضرت امام صادق ص کسیکه عزّلت را قبول کند فرمانهای الهی را تحت فرمان عترت ،خط حصاری بدور روح و قلب و عقل و جسم خود می کشد یعنی خودرا مطیع کامل درتمام مراحل زندگی و عبادی قرارمیدهد.نتیجادامه مطلب

لبابُ الثالِث فُی النَّظَر باب سوم درنظر(نگریستن)فرموده حضرت صادق ع:عبرت گیربه آنچه گذشته ازدنیا برآنچه باقی مانده؛آیا کسی درآن باقی مانده ازبزرگ و پَست و غنیّ وفقیر و دوست ودشمن؟ پس همچنان است آنچه نیامده ازآن به گذشته،شبیه ترازآب برآب.فرمود حضرت رسول ص :«بس است مرگ پند دهنده،وعقل راهنماینده،و تقوی توشه،وعبادت کار،وخداوند مونس، وقرآن برای بیان».فرمود پیغمبرخدا:«نمانده ازدنیا مگربلا و فتنه، و نجات نیافته ناجی به جزبه راستی پناه بردن» . و فرموده نوح ع که:«یافتم دنیا را چون خانه ای که او را دو در باشد؛داخل می شوم از یکی وخارج می شوم از یکی دیگر».این حالت نَجیّ خداست،پس چگونه است حال کسی که خاطر جمع شده برآن ومیل کرده به سوی آن،وضایع کرده عمرخود را درآن،وپاره کرده دین خود را درطلب آن؟ وفکرنمودن،آیینۀ اعمال نیکوست وکفّارۀ گناهان و روشنی دل،و گشادگی است برای خلق،و راستی و محکمی است در اصلاح آخرت،وآگاهی است به عواقب امور،و طلب زیادتی است دردانش؛وآن،صفتی است که عبادت کرده نمی شوند خدا به مِثلِ آن؛فرموده حضرت رسول خداص :« فکریکساعت،بهتر است ازعبادت یک سال». ونمی رسد برمرتبۀ تفکّر مگر کسی که مخصوص کرده او را حقّ تعالی برنور شناختن خود و توحید.تفسیر باب نظر بقلم زنده یادآقای غلامحسین پژمانیان رحمت الله هوالله العزیزتبارک وتعالی :( اِنَّ الله لایَینظر وبصورتکم ولاکن ینظزقلوبکم)،فرمود حضرت امام صادق ص عبرت بگیر از آنچه گذشته وآنچه باقی مانده است کلیّه مخلوقات از دری وارد و از دردیگر خارج از دنیا می شوند،همه لُخت آمده لُخت هم میروند*پایان عمرببین چون آب بُدیم برخاک شدیم ازکجا آمده ایم؟ازعدم ،به کجا خواهیم رفت؟ به پیشگاه الهی، آمدنم بهر چه بود؟ برای عبادت ومعرفت الهی (وماخلقت الجن والانس ادامه مطلب

البابُ الثّانی فِی العُزَلة باب دوم درعزلت-ترجمۀ اجمالیه اصل فرمان-فرمود حضرت صادق ص که براو باد سلام:صاحب عُزلت قبول حِصار کننده است درمیان حصارالهی،ونگاه داشته خود را بانگاهداری او. پس خوشا حال آن که فرد شده به سبب آن درپنهان وآشکار؛وآن محتاج است بردَه صفت:دانستن حقّ وباطل،ودوست داشتن فقر،واختیار شدّت و زهد، و غنیمت شمردن خلوت،و نظر دراَواخِر،ودیدن تقصیر خود درعبادت باصَرف زحمت و سعی،وترک خودپسندی، و بسیاری ذکر بدون غفلت-زیرا که غفلت،آلت صید شیطان است و اصل هربلاست و سبب هر حجاب،وخالی کردن خَانه ازآنچه احتیاج نیست به سوی آن درآن وقت. گفت حضرت عیسی ص پسر مریم:پنهان کن زبانت را برای تعمیر دل(خانه قلب) خود وبرای وسعت خانۀ خود. بترس از ریاء وزیادتی های معاش خود،شرم دار از خدای خود، و گریه کن برخطاهای خود،وبگریز ا زمردم مثل گُریختن تو از شیر وافعی؛بدرستی که ایشان بودند دوا،پس گردانیده اند درد امروز،،پس ملاقات کن به خدا هروقت که خواستی. گفت ربیع پسرخُثیم: اگرتوانی بربودن خود امروز در جائیکه نشناشی ونشناسند تورا،پس بکن.پس درعزلت است نگاهداری اعضاءِ خود،و فراغت دل،و سلامتی زندگانی،و شکستن سِلاح شیطان، ودورشدن ازهربدی،و راحت دل؛و نبوده هیچ پیغمبری ونه وصیّی مگر که اختیار کرده عُزلت را در زمان خود؛یا درابتداءِ عمرخود یا درآخر آن.تفسیر باب عزلت بقلم زنده یاد استادغلامحسین پژمانیان رحمت الله قال الله تبارک وتعالی(لایَتّخِذِالمُؤمِنِونَ الکافِرِینَ اُولِیاءَ مِن دُونِ المُؤمِنینَ سوره آل عمران3/ 27 ) فرمود حضرت امام صادق ص کسیکه عزّلت را قبول کند فرمانهای الهی را تحت فرمان عترت ،خط حصاری بدور روح و قلب و عقل و جسم خود می کشد یعنی خودرا مطیع کامل درتمام مراحل زندگی و عبادی قرارمیدهد.نتیجادامه مطلب

المَنهَج الثالث فیِ العَقایِد وَالَعمالِ القَلبیّة وَ المَعارِفِ الاِلهیّة الباب الاوّل فِی السّلامة باب یکم درسلامت(از منهج سوم) ترجمۀ اجمالیۀ اصل فرمان-فرمود حضرت صادق علیه السّلام:که طلب کن سلا مت رادرهرکجا که باشی و در هرحال که باشی برای دین ودل خود واواخر کارهای خود از خداوند عزیز وبزرگ. پس نیست هرکسی که بجویدش بیایدش. پس چگونه است حال آن که نشانه شده بربلا وراه رفته به راههای ضدّ سلامت وضدّیّت کند بر اصل آن؟ بلکه ببیند سلامت را تلف وتلف را سلامت. و سلامتی،به تحقیق، کناره شده از مردم در هر عصر ، خصوصاً دراین زمان؛وراه وجود آن سلامت،درقبول کردن اذیّت خلایق است وصبر از مصیبت ها وسَبکی برای مرگ وگریختن ازچیزهائی که لازم است برتو رعایت آن وقناعت به کمتراز مقدور؛ پس اگر ممکن نشد ، پس راه سلامت عُزلت است؛پس اگر نتوانستی ،پس سکوت؛ومِثل عُزلت نیست؛پس اگر نتوانستی،پس سخن گفتن که فایدۀ تودر آن باشد نه ضرر تو؛ونیست این مثل سکوت؛پس اگر نیافتب راه بر آن،پس گردیدن درسفرها از شهری به شهری وانداختن نَفس را دربیابانهای تلف با درون صاف وقلب با خُشوع وبدن صابر؛ فرموده حقّ تعالی:«بدرستیکه کسانی که می میراند آنها راملائکه که ظالمند برنَفس های خود،گویند:درچه کار بودید ؟ گویند:بودیم ناتوانان در روی زمین گویند:آیا نبود زمین خدا با وسعت که هجرت می کردید؟».(1) ومنتظر باش برغنیمت بندگان صالح خدا وراغب مشو برهم جنس ها ومنازعه مکن با دشمنان؛وهرکس که بگوید برتو:منم پس بگو توئی و ادعا منما چیزی را، اگر چه اِحاطه کند برآن چیز دانش تو، ورسیده باشد بر آن،شناسائی تو.وکشف منما سِرّ خود رامگر برکسی که بهتر ازتو دردین،تابیابی شرافت را؛پس اگر کردی این را،رسیدی برسلامتی و باقی ماندی با خدای عزیز وبزرگ بدون علاادامه مطلب

البابُ الرّابِع وَ الثَّلُاثُون فِی الاِقتِداءباب سی وچهارم دراقتداترجمۀ اجمالیّه اصل فرمان: فرمود امام صادق علیه السّلام: صحیح نیست اقتداء مگربه صحت قِسمت ارواح دراَزَل، واِنبساط نورِ وقت به نوراَزَل.ونیست اقتدا به قبول علامت کردن به حرکات ظاهریّه؛بلکه متابعت است برحَسب ظاهر،و نیک اعتقاد داشتن در باطن ،وقبول نسبت کردن به سوی اولیاءِ دین ازاهل حکمت وامامان. فرمود خدای عزّوجلّ:«روزی که می خوانیم هرطایفه ازمردم را به امام ایشان»(1).پس کسی که اِقتداء کرده به صاحب حقِی،مقبول و پاک است. فرمود خدای عزّوَجلّ: (فَاِذا فِی الصُّورِ..):« هرگاه دمیده شود درصور،پس نیست نسبت ها میان ایشان دراین روز و سؤال کرده نمی شوند»(2). وفرمود حضرت امیرالمؤمنین علیّ بن اَبی طالب ص: «ارواح انسانیّه،طوائِف ولشکری می باشند مختلف؛پس آنچه می شناسند ازاین ارواح یکدیگر را در دنیا،اُلفت داشته اند درعالم ذَرّ، وآنچه مُنافرت دارند ازهم در دنیا از ارواح،مخالف بوده اند با هم درعالم ذَرّ(3). وگفته شد ازبرای محمّد حَنَفیّه: «که تأدیب کرد تو را؟ پس گفت: تأدیب کرد مرا پروردگار درنَفسم؛ پس آنچه را نیکو یافتم از صاحبان عُقول وبصیرت،هرآینه متابعت کردم ایشان را در آن ،و استعمال کردم آن را،وآنچه قبیح دانستم ازجُهّال،اجتناب کردم آن را و واگذاشتم او را- درهرحال تنفُّرازآن؛ پس واصل گردانید مرا این عمل،به سوی گنجهای علم»و نیست راهی ازبرای صاحبان کیاست ازمؤمنین،سالم تر ازاقتداء؛زیرا که اوست راه واضح تر ومقصد صحیح تر.فرمود خدای عزّوجلّ:ازبرای عزیزترین خلق خود،محمّد ص«ایشانند آن کسانی که هدایت کرده است خداوند ایشان را،پس به هدایت ایشان اقتداء نما»(4).وفرمود عزوَجلّ:«پس وحی کردیم به سوی تو،آنکه متابعت کن ملّت ابراهیم حنیف را»(5).ادامه مطلب

البابُ الثّالِث وَ الثَّلاثُون في حُسنِ الظَّنّباب سی وسوم درحُسن ظنّ ترجمۀ اجمالیّه اصل فرمان:فرمود حضرت امام صادق علیه السّلام:نیکوکردن گُمان به حقّ جلّ وعلا-وخلایق،اصلش از حُسن ایمان مرداست و ازسلامتی صدر اوست.وعلامت حُسن ظنّ،آن است که ببیند مرد هرچه رانظرمی کند به سوی او،به چشم طهارت وپاک و فضل ،از جهت اخلاقی که مُرکّب شده وانداخته شده است درمرد،ازحیاء وامانت وحفظ و صداقت. فرمود حضرت پیغمبرص:«نیکو نمائید گُمانهای خودرا به برادران خود،که غنیمت خواهید یافت به آن،صفای دل وپاکیزگی طبع را».وگفته است اُبَیِّ بن کَعب: هرگاه ببینید یکی از برادران خود را درخصلتی که مُنکرشمارید آن خصلت را ازاو،پس تأویل نمائید آن خصلت را به هفتاد تأویل؛پس اگرمطمئنّ گردید دلهای شما بریکی ازآن تأویلات بسیار خوب،واگرنه مَلامَت کنید نَفس های خود را،درمقامی که عذرنخواسته اید او را در یک خصلت که پوشیده شده است برآن هفتاد تأویل،وحال آنکه شما اَولی می باشید به اِنکار کردن برنَفس های خود ازآن شخص. وحی فرمود حقّ تعالی به سوی داود ع که:متذکرکن بندگان مرا ازنَعماء وعطاهای من؛زیرا که ایشان ندیده اند ازمن مگرفعل نیکوی مقبول،تا آنکه گُمان نکنند به من درباقی عمر- مگرمثل آنچه را که پیش گرفته است ازمن به سوی ایشان. وحُسن ظنّ،می خواند مرد را به سوی حُسن عبادت وصاحب غرورطول می دهد در معصیت وتمنّی ومی نماید آمرزش را.و نمی باشد حاحب حُسن ظنّ درخلق خداوند مگر کسی که مطیع باشد مر او را،وامید وثواب وخوف ازعقاب او داشته باشد.فرمود حضرت رسول ص درحالی که حکایت می فرمود از ربّ خود که فرمود: «من درنزد حُسن ظنّ بندۀ خودم می باشم ای محمّد.پس کسی که میل کند(منجرف شود)از وفا کردن به موجبات واسباب ظنّ خود به پروردگارخود،پس بتحقیق عظیادامه مطلب

البابُ الثّانی وَالثَلاثُون فِی التّواضُعباب سی ودوم درتواضعترجمۀ اجمالیه اصل فرمان :فرمود حضرت امام صادق علیه السّلام-:تواضع،یعنی فروتنی،اصل وبیخ هرشَرَف گرانمایه ومرتبۀ بلندی است.واگرمی بود ازبرای تواضع لُغَتی که بفهمند آن را خلایق،هرآینه تَنَطُّق می کرد ازحقایق بُطون،آنچه درمَخفیات عاقبت هاست. وتواضع آن است که بوده باشد ازبرای خدا، ودر راه خدا؛وماسوای آن،مکروحیله است.وکسی که تواضع کرد ازبرای خدا،شرافت وبزرگی می دهد حقّ جلّ وعلا اورا بر بسیاری از بندگان خود. وازبرای اهل تواضع،سیما وعلامتی است که می شناسند آن را اهل سماوات ازملائکه،واهل زمین ازگروه معرفت؛وازآن فرموده است خدای عزّوجلّ:«وبراَعراف –که مَوقِفی(=توقفگاه)است میان بهشت وجحیم- مردان چند می باشند که می شناسد هریک ازاهل جنّت و جهنّم را به علامتی که در صورت ایشان است»(1).واصل تواضع،ازجلیل دانستن حقّ تعالی وهیبت وعظمت اوست.ونیست ازبرای خداوند عزّوجلّ،عبادتی که باعث رضا وقبول او شود مگر آنکه باب آن طاعت،تواضع است. ونمی شناسد آنچه درمعنی حقیقت تواضع است مگراهل قرب ازبندگانی که متصِلند به وحدانیّت حقّ تعالی؛فرمود خدای عزّوجلّ:«وبندگان رحمان،آن کسانی اند که راه می روند برزمین،از روی خوف وآهستگی ومذلّت،وهرگاه خطاب نمایند ایشان را جُهّال از روی جهل،می گویند سلام را»(2). وبتحقیق،امرفرمود خدای عزّوجلّ،عزیزترین خلق خود را و بزرگ مردم را که حضرت محمّد ص است به تواضع؛پس فرمود:عزّوجلّ:«پست کن بالهای خود را ازبرای کسی که متابعت نماید تو را ازاهل ایمان»(3).وتواضع:مزرعۀ خُشوع وخُضوع وخوف وحیاء است؛وبدرستی که ظاهر نمی شوند این چهار صفت نیک،مگر ازمزرعۀ تواضع ودرآن. ومُسَلَّم نیست شَرَف تمام اصل دار،مگر ازبرای اهل تواضع درطریق حقّ تعالی.ادامه مطلب

البابُ التّاسع وَالعُشرون فِی الحَیاءباب بیست ونهم درحیاء-ترجمۀ اجمالیّه اصل فرمان: فرمود حضرت امام صادق علیه السّلام:حیاء یعنی شرم،نوری است که جوهرآن،سینۀ ایمان است. و ترجمۀ حیاء،ثابت بودن است درنزد هرشیئی که انکار نماید آن را توحید حقّ تعالی ومعرفت او.فرمود حضرت پیغمبر(ص)«حیاء از ایمان است ».پس گفته شده است که: حیاء به ایمان است وایمان به حیاء است.یا آنکه فضل حیاء به ایمان است وفضل ایمان به حیاء است . و صاحب حیاء،خیراست تمام آن، وکسی که محروم ماند ازحیاء پس او شرّاست تماماً واگرچه عبادت و ورع را بر خود ببندد.وبدرستی که گامی که برداشته شود درمیدان هیبت حقّ تعالی به حیاءِ ازحقّ،به سوی حقّ،بهتراست ازعبادت هفتاد سال.و وقاحت یعنی بی حیائی و سخت روئی - سینۀ نفاق وسینۀ شِقاق است؛وسینۀ نفاق،کفراست. فرمود رسول خدا(ص):«هرگاه حیا نکنی،پس بکُن، آنچه را خواهی»؛یعنی هرگاه مُفارقت کردی حیا را،پس آنچه عمل کنی ازخیر یا شرّ،تومُعاقب(=موردمواخذه واقع شده) هستی به آن.وقوّت حیا ازحزن وخوف است؛وحیاء مَسکن خَشیت است؛پس حیا،اوّلش هیبت است. وصاحب حیا،مُشتَغِل(=مشغول)است به شأن خود،اِعراض کننده است از مردم، اِنزار دارد از چیزی که خلق درآنند، واگر واگذارده شود صاحب حیا،مُجالست نمی کند احدی را؛فرمود حضرت نبیّ(ص): وقتی که می خواهد خداوند به بنده نیکی را، مشغول می سازد او را از نیکیهای او و می گرداند بدیهای او را درپیش دوچشم او،ومکروه می سازد او را نشستن با اِعراض کنندگان ازذکرحقّ تعالی . و حیاء،پنج نوع است؛حیاء ازگناه،وحیاء ازتقصیر،وحیاء از کرامت،وحیاء از محبّت،وحیاء ازهیبت محبوب؛ وازبرای هریک از این مراتب اهلی است واز برای اهل هریک، مرتبه ای است عَلی حِدّهشرح تحقیق تفصیلی باب حیاء بقلم حضرت راز شیرازیادامه مطلب